Tytuł Strony

Mało kto zdaje sobie obecnie sprawę z tego, że to na łamach tego nurtu artystycznego zrodził się surrealizm – bardziej znany, niż dadaizm. Nie wiadomo dokładnie skąd artyści wzięli słowo „dada”. Niektórzy twierdzą, że wiąże się to z gaworzeniem dziecka, czyli pojęcie nic nie oznacza, inni uważają, że jest to przypadkowe słowo wylosowane ze słownika Larousse’a przez jednego z prekursorów dadaizmu, Tristana Tzarę.

Sztuka współczesna kojarzy się z udziwnieniami, z skandalem, z oryginalnością. Możemy sobie tylko wyobrazić, jak ludzie w trakcie I wojny światowej reagowali na „dzieła” dadaistów.

Dadaizm powstał jednocześnie w Zurychu, Paryżu i Nowym Jorku, potem także w Niemczech. W USA działali jedni z najsłynniejszych dadaistów - Marcel Duchamp, Man Ray i Francis Picabia. Chyba wszyscy na świecie kojarzą takie dzieło Duchampa jak Fontanna (męski pisuar) albo domalowane wąsy Mona Lizy podpisane L.H.O.O.Q. – fonetyczny zapis pierwszych liter w zdaniu po francusku „ciepło jej w Tylek”.

Podstawą u dadaistów było łamanie granic sztuki – zbulwersowani sytuacją polityczną związaną z wojną światową, odreagowywali produkując szereg manifestów i wygłaszając je w kawiarniach. Zabawa, dowcip, kompletny absurd, niekiedy bardzo kontrowersyjne zachowania i użycie w sztuce ready – mades, czyli gotowych przedmiotów użytku codziennego, są wyznacznikami tego ruchu artystycznego. Podstawą było absolutne odrzucenie tradycji w sztuce – czy to w jej gatunkach, czy w technice. Tworząc obrazy, dadaiści korzystali z kubizmu, konstruując różnego rodzaju kolaże, łącząc ze sobą techniki w oryginalny nie spotykany do tej pory sposób. W literaturze, polegało to na dobieraniu przypadkowych, losowo wybranych słów i łączeniu je w zdania. Tak powstawały wiersze dadaistyczne.

W latach 20. dadaiści przestali się dogadywać. W 1924 roku Andre Breton opublikował Manifest surrealizmu, a większość dadaistów bez wahania przystąpiło do nowego kierunku sztuki – surrealizmu.

Dadaizm ogromnie wpłynął na przewartościowanie pewnych pojęć artystycznych w drugiej połowie XX wieku. granica między sztuką i nie – sztuką zaczęła się wówczas zacierać, a dadaizm miał w tym ogromny udział. Wielu współczesnych twórców korzysta mimowolnie z dadaistycznych manifestów. Chociażby sama potrzeba skandalu i prowokacji jest często widoczna w sztuce współczesnej.

Sylwia J. Sztukowska