Tytuł Strony

Dobre maniery nie są sztucznym rytuałem, lecz wywodzącą się z tradycji praktyczną i niesłychanie przydatną we współczesnym świecie umiejętnością właściwego zachowania się w każdej sytuacji. To nie tylko znajomość zasad dobrego wychowania, ale również sztuka ich wykorzystania, akcentowania własnej indywidualności i osobowości.

Odpowiednie zachowywanie się jest niezawodnym znakiem cywilizacji i kultury, a funkcjonowanie wszelkich form grzecznościowych możemy zaobserwować między innymi w mediach masowych. Rozpoczęło się od prasy, która była narzędziem kształtowania opinii publicznej. Później, w wieku XX, to radio stało się zapowiedzią nowej epoki. Jednak w dzisiejszych czasach za dominujący ośrodek komunikowania uznaje się telewizję. To dzięki programom telewizyjnym możemy stwierdzić czy akty grzecznościowe są obecne w naszym społeczeństwie.

Programy informacyjne

W programach telewizyjnych o charakterze informacyjnym powinna być używana polszczyzna oficjalna, wypowiedzi powinny być poprawne składniowo, wolne od kolokwializmów, wyrazów nacechowanych emocjonalnie i okazjonalizmów. Ważne jest też przestrzeganie reguł językowego savoir-vivere'u – dziennikarz powinien wiedzieć, jak, co, gdzie, kiedy, co wypada, a czego nie wypada mówić.
Prezenter zwykle najpierw wita się, przestawia, a następnie kulturalnie zaprasza do wysłuchania i obejrzenia informacji. Pod koniec programu używa formuły pożegnalnej „dziękuję Państwu za uwagę, do zobaczenia”. Wśród sygnałów zakończenia kontaktu warto zwrócić tutaj uwagę na pożegnanie w formie życzeń ogólnych: „życzę miłego, spokojnego wieczoru”. Służy to do budowania eleganckiej ramy grzecznościowej i projektowaniu przez mówiącego korzystnych dla odbiorcy przyszłych zdarzeń. Zwyczaj składania życzeń jest głęboko zakorzeniony w naszej kulturze, są traktowane jako akt grzecznościowy i jeden ze składników wzoru kulturowego społeczeństwa.

Programy publicystyczne

W programach publicystycznych trzeba pamiętać nie tylko o powitaniu i pożegnaniu, ale również o odpowiednim tytułowaniu. Prowadzący musi mieć wysoką kulturę osobistą, powinien pamiętać o honoryzacji i używać odpowiednich zwrotów adresatywnych. Jak wiadomo umiejętność stosowania w praktyce skomplikowanych zasad etykiety jest jednym z przejawów kompetencji językowej dziennikarza. Ponadto prezenter powinien pamiętać o odpowiedniej tonacji głosu, jego natężeniu i stosownym ubiorze, ponieważ świadczy to o jego dobrym wychowaniu.

Talk-show

Nietrudno zauważyć, że w wypadku dyskursu telewizyjnego dziennikarze starają się dominować nad gośćmi. Oczywiście rozpoczynają program od powitania publiczności w studiu i przed telewizorami, z zaproszonymi osobami witają się poprzez uścisk dłoni. Często jednak podczas rozmowy przerywają, podnoszą głos. Niekiedy używają słów slangowych, a nawet wulgaryzmów. Język i gesty w mediach cechuje duża bezpośredniość - prezenterzy dbają o żywy kontakt z odbiorcą. I to jest dla nich najważniejsze. Odpowiednie wysławianie się nie jest priorytetem.

Jak widać, prezenterzy muszą stale się kontrolować. Kamera zauważy każdy, nawet najmniej istotny gest. W jednym z popularnych niemieckich podręczników savoir-vivre'u można przeczytać, że grzeczność jest jak nadmuchana poduszka, nic w niej nie ma, niemniej łagodzi upadki. I o tym musi pamiętać każdy dziennikarz.

Małgorzata Maciejewska